Horeca te koop in Groningen: vergunning, nachtleven en het aardbevingsdossier

Groningen is een van de weinige steden in Nederland zonder vaste sluitingstijd voor de horeca. Dat maakt een café of nachtzaak in de binnenstad aantrekkelijk. Wie nu een horecazaak te koop ziet staan in Groningen, krijgt wel met andere regels te maken dan een koper van een paar jaar geleden. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de gemeente de vergunningplicht weer, die tussen 2018 en 2025 werd losgelaten, en er komt meer toezicht op het nachtleven. In het aardbevingsgebied kan het pand bovendien een dossier hebben bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen.

In deze blog lees je wat de regels in de gemeente Groningen voor jou als koper betekenen, waar je op let bij een zaak buiten de stad en welke stukken je opvraagt voordat je biedt.

Inhoudsopgave

1. Stad of provincie: welke regels gelden waar
2. De vergunningplicht wordt weer gehandhaafd
3. Een zaak overnemen die nooit een vergunning had
4. Alcoholvergunning en de regel voor snackbars
5. Vrije sluitingstijden, strenger toezicht
6. Wanneer je een veiligheidsplan nodig hebt
7. Het terras in de binnenstad
8. Een pand in het aardbevingsgebied
9. Exploitatie of vastgoed: twee soorten aanbod
10. Welke stukken je opvraagt
11. Veelgestelde vragen

Stad of provincie: welke regels gelden waar

De gemeente Groningen bestaat sinds de herindeling uit de stad zelf en de voormalige gemeenten Haren en Ten Boer. Voor dat hele gebied geldt één verordening: de Algemene Plaatselijke Verordening Groningen 2021, kortweg APVG. De versie die nu geldt, is van kracht sinds 24 december 2025. De regels over vergunningen, sluitingstijden en het veiligheidsplan in deze blog komen uit die APVG, tenzij we een andere bron noemen.

Ligt de zaak buiten de gemeente Groningen, dan geldt een andere verordening. Een strandpaviljoen in Lauwersoog valt onder Het Hogeland, een café in Zuidhorn onder Westerkwartier en een cafetaria in Winschoten onder Oldambt. Die gemeenten maken hun eigen keuzes over vergunningplicht, terrassen en openingstijden. Wat in de stad mag, kan in Zuidhorn of Winschoten dus verboden zijn. Bel bij twijfel het horecaloket van die gemeente.

Kijk bij elke zaak ook goed wat er precies te koop staat. Soms neem je alleen de exploitatie over en huur je het pand, soms koop je het pand erbij. Dat bepaalt welke risico's je moet onderzoeken.

De vergunningplicht wordt weer gehandhaafd

Het eerste lid van artikel 2:26 van de APVG is duidelijk: zonder vergunning van de burgemeester mag je geen horecabedrijf exploiteren. Onder horecabedrijf valt bijna elke zaak die eten of drinken verstrekt, van hotel en restaurant tot cafetaria, ijssalon en afhaalzaak.

Die regel heeft de gemeente Groningen jarenlang niet gehandhaafd. In het Handhavingsprotocol horeca 2025 staat dat de gemeente van 1 januari 2018 tot 1 januari 2025 toestond dat horecabedrijven zonder exploitatievergunning draaiden. Sinds 2025 wordt weer gehandhaafd. Een verkoper die in die periode is begonnen, heeft dus misschien nooit een vergunning gehad.

Let als koper op het volgende:

• De vergunning is persoonlijk. Volgens artikel 1:6 hoort een vergunning bij de houder en gaat ze niet mee als de zaak wordt verkocht. Jij vraagt een eigen vergunning aan.
• Wisselt de ondernemer zonder nieuwe aanvraag, dan mag de burgemeester de vergunning intrekken. Artikel 2:26a noemt "een wijziging in de ondernemer, waarvoor geen nieuwe exploitatievergunning is aangevraagd" uitdrukkelijk als grond.
• De gemeente toetst jou. Getoetst wordt de aanvrager, of bij een bv de uitvoerend directeur. Schenk je alcohol, dan worden via de Alcoholwet ook je leidinggevenden getoetst. De burgemeester weigert de vergunning als de aanvrager niet voldoet aan de eisen van zedelijk gedrag uit het Alcoholbesluit of van slecht levensgedrag is. Voor een zaak zonder alcoholvergunning moet je minstens 21 jaar zijn (artikel 2:25). Een ontheffing is mogelijk, met 18 jaar als absolute ondergrens.
• Reken op een lange doorlooptijd. De gemeente beslist binnen acht weken en mag die termijn met nog eens acht weken verlengen (artikel 1:2). Reken dus op twee tot vier maanden en kies een overdrachtsdatum die daarna valt.

Er zijn uitzonderingen. Een winkel met een koffiehoek (semihoreca), paracommerciële kantines en een bed and breakfast met maximaal twee kamers in een woning hebben geen vergunning voor de reguliere exploitatie nodig. De burgemeester kan daar toch een vergunning eisen als de openbare orde dat vraagt.

Een zaak overnemen die nooit een vergunning had

Dat kan in Groningen voorkomen. Het handhavingsprotocol heeft er een aparte uitzondering voor: als een zaak geen vergunning heeft omdat hij tussen 2018 en 2025 is gestart of gewijzigd, eist de gemeente pas alsnog een vergunning als daar een concrete aanleiding voor is. Het protocol zegt niet met zoveel woorden wat er gebeurt bij een overname na 1 januari 2025. Wel noemt het als concrete aanleiding redenen die ook tot weigering of intrekking kunnen leiden, en een nieuwe ondernemer zonder eigen aanvraag is zo'n reden (artikel 2:26a). Ga ervan uit dat je zelf een volledige vergunning moet aanvragen, en laat het horecaloket dat vooraf schriftelijk bevestigen.

Waarom dat zo belangrijk is, staat in hetzelfde protocol. Wie een horecabedrijf zonder geldige vergunning exploiteert, kan binnen een paar werkdagen dicht moeten. Het protocol kent drie stappen:

1. Eerst laat de gemeente weten dat je niet mag exploiteren en kondigt ze de sluiting aan. Ook de eigenaar van het pand krijgt bericht.
2. Een werkdag later volgt een last onder bestuursdwang tot sluiting, die in principe na 24 uur ingaat.
3. Weer een werkdag later wordt de sluiting uitgevoerd. Als dat nodig is, verzegelt de gemeente het pand of timmert ze het dicht.

In één situatie mag je open blijven terwijl de aanvraag loopt. Dat kan als alleen de rechtsvorm verandert, bijvoorbeeld als dezelfde eigenaar de zaak voortaan in een bv onderbrengt, of als de nieuwe exploitant al nauw bij de zaak betrokken was, zoals de bedrijfsleider. Er moet dan een volledige aanvraag liggen met concreet zicht op verlening, de zaak moet vóór de wijziging al alle vereiste vergunningen hebben gehad en het woon- en leefklimaat mag er niet onder lijden. Had de verkoper geen exploitatievergunning, dan geldt deze uitzondering dus niet, ook niet voor de bedrijfsleider die de zaak overneemt. Koop je als buitenstaander een zaak, dan geldt die uitzondering meestal niet voor jou. Je moet je vergunning dan al hebben op het moment van de overdracht.

Alcoholvergunning en de regel voor snackbars

Schenk je alcohol, dan heb je naast de exploitatievergunning ook een vergunning op grond van artikel 3 van de Alcoholwet nodig. In Groningen vraag je beide aan met één formulier, de 'aanvraag horecavergunning'. Per leidinggevende voeg je een aparte bijlage toe. Elke leidinggevende moet op het aanhangsel van de vergunning staan. Volgens de Alcoholwet moet er tijdens de openingstijden altijd een van hen aanwezig zijn.

Koop je een snackbar, let dan op artikel 2:28 van de APVG. In een zaak die alleen of vooral "geringe eetwaren" verkoopt, mag je geen sterke drank schenken. De APVG noemt als voorbeelden belegde broodjes, patat en kroketten. Hetzelfde verbod geldt onder meer voor kantines van sport- en jeugdorganisaties, wachtruimtes van het openbaar vervoer, kampeerterreinen en buurthuizen. Sterke drank meegeven is daar ook verboden.

Blijft de zaak in hoofdzaak een cafetaria, maar wil je sterke drank schenken, dan heb je een ontheffing van de burgemeester nodig. Verandert de zaak echt van karakter, overleg dan vooraf met de gemeente of het verbod nog geldt. Reken je in je omzetplan op sterke drank, maak de koop dan afhankelijk van die ontheffing. Voor de omzet, de hygiënekeuring en het huurcontract van een cafetaria hebben we een aparte blog over een snackbar overnemen.

Vrije sluitingstijden, strenger toezicht

In de APVG staat geen algemene sluitingstijd voor de horeca. Daardoor bepaal je als ondernemer in principe zelf wanneer je binnen dichtgaat. Voor het terras gelden wel vaste tijden, die je verderop leest. De burgemeester kan wel voor één of meer zaken tijdelijk een sluitingsuur vaststellen of sluiting bevelen, in het belang van de openbare orde, veiligheid of gezondheid (artikel 2:32). Volgens het handhavingsprotocol kan zo'n maatregel tot twaalf maanden duren. Heeft de burgemeester een sluitingsuur opgelegd, dan mag na dat uur niemand behalve het personeel nog binnen zijn (artikel 2:34).

Of die vrijheid blijft, is niet zeker. De toenmalige burgemeester Van 't Veld wilde begin 2025 ook sluitingstijden meenemen in het onderzoek naar de veiligheid in de binnenstad. Op 29 januari 2025 verwierp de gemeenteraad met 15 stemmen voor en 29 tegen een motie om sluitingstijden buiten dat onderzoek te houden. Wel zeiden meerdere partijen in hetzelfde debat dat ze tegen een sluitingstijd zijn.

In november 2025 kwam het college met het Actieplan Veilig Uitgaan. Het plan bevat een reeks maatregelen die een nachtzaak direct raken:

• een collectieve horecaontzegging: wie in één zaak een ontzegging krijgt, mag ook in de andere aangesloten zaken niet meer naar binnen;
• afspraken met de horeca over deurbeleid, alcoholverstrekking en het tegengaan van drugshandel;
• een eigen horecatoezichthouder voor het uitgaansgebied rond de Poelestraat en de Peperstraat;
• mogelijk meer horecastewards op straat.

Draait de zaak een groot deel van de omzet in de late uurtjes, kijk dan extra kritisch naar de cijfers. Vraag de verkoper of de gemeente de zaak ooit een waarschuwing heeft gegeven, een tijdelijk sluitingsuur heeft opgelegd of heeft gesloten. Het handhavingsprotocol werkt met vaste stappen. Uit zulke brieven blijkt hoe ver de gemeente met de zaak al is. Controleer ook het omgevingsplan: dat bepaalt welke horeca op het adres is toegestaan, los van de APVG.

Wanneer je een veiligheidsplan nodig hebt

Voor grotere zaken eist de APVG een veiligheidsplan dat de burgemeester heeft goedgekeurd. Dat geldt voor een zaak binnen de Diepenring met een capaciteit van meer dan 200 bezoekers, voor een zaak daarbuiten met meer dan 500 bezoekers, en voor elke zaak die de burgemeester apart aanwijst. Zonder goedgekeurd plan, of een ontheffing van de burgemeester, mag zo'n zaak niet open en wordt de vergunning geweigerd of ingetrokken.

In het plan staat hoe de beveiliging is geregeld en hoe het personeel geweld, ordeverstoringen en strafbare feiten voorkomt en aanpakt, in en rond de zaak. Het plan is onderdeel van de exploitatievergunning, net als het terras. Het gaat dus niet automatisch over op jou. Neem je een grote bar of club over, vraag dan het bestaande plan op en reken erop dat je het op jouw naam opnieuw moet laten goedkeuren.

Na herhaalde incidenten, bijvoorbeeld met glas of wapens, kan de burgemeester extra voorschriften aan de vergunning verbinden. Het handhavingsprotocol noemt als voorbeelden glazen van polycarbonaat of gehard plastic, extra portiers of beveiligers en een detectiepoort. Staan zulke eisen in de huidige vergunning, neem de kosten dan op in je exploitatiebegroting.

Het terras in de binnenstad

In Groningen hoort het terras bij de exploitatievergunning. Artikel 2:26 noemt drie onderdelen: de reguliere exploitatie, het horecaterras en het veiligheidsplan. De burgemeester beslist over het gebruik van de openbare weg voor het terras en kan onder voorwaarden bepalen dat een terras zonder vergunning mag. Daarnaast gelden de Beleidsregels horecaterrassen 2024. Voor de binnenstad staan daarin extra eisen aan de uitstraling, deels op basis van beeldkwaliteitsplannen.

De beleidsregels geven ook vaste tijden voor het terras. In de binnenstad mag het terras open van 07.00 tot 02.00 uur, in het kernuitgaansgebied tot 03.00 uur en daarbuiten tot 01.00 uur. Een terras aan het water sluit om 23.00 uur. Bij een weersverwachting van 27 graden of meer mag het terras een uur langer open.

Ga bij een overname niet uit van het terras dat je in de zomer ziet staan. Als nieuwe exploitant heb je een eigen terrasvergunning of terrasmelding nodig. Vraag welke afmetingen vergund zijn, of het terras op gemeentegrond of eigen grond ligt en wat de beleidsregels zeggen over meubilair en windschermen. De burgemeester kan een terras ook laten verplaatsen of tijdelijk laten ontruimen voor een evenement (artikel 2:27).

Rond Koningsdag geldt binnen de Diepenring een extra regel: je mag geen alcoholhoudende drank in glas of blik verstrekken, van 19.00 uur op de avond vóór Koningsdag tot 06.00 uur op de ochtend na Koningsdag. Tijdens een groot evenement geldt hetzelfde in het gebied van de evenementenvergunning, zolang het evenement duurt (artikel 2:38). Binnen mag glas alleen als je bij elke ingang toezicht houdt en de zaak niet openstaat naar terras of straat. Op je terras schenk je alcohol die dagen dus in plastic.

Een pand in het aardbevingsgebied

Koop je het pand erbij, of neem je een huurcontract met een lange looptijd over, dan wil je weten wat de gaswinning met het gebouw heeft gedaan. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) beoordeelt en vergoedt schade aan gebouwen en heeft regelingen voor waardedaling. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) versterkt gebouwen die niet veilig genoeg zijn.

Voor bedrijfspanden heeft het IMG een regeling waardedaling niet-woningen. De vergoeding kan oplopen tot 12 procent van de WOZ-waarde en hangt af van de plek in het waardedalingsgebied. Twee voorwaarden zijn voor een koper belangrijk. Je moet op 16 augustus 2012 eigenaar zijn geweest, en de vergoeding is eenmalig. Als nieuwe eigenaar krijg je dus geen vergoeding voor waardedaling. Heeft de verkoper die al ontvangen, dan is dat geld van hem. Bij een WOZ-waarde van 50.000 euro of minder, en vanaf 3 miljoen euro, keert het IMG geen vergoeding voor waardedaling uit. Die bovengrens is vooral voor hotels van belang.

Voor ondernemers kan het IMG ook vermogensschade vergoeden. Moet je zaak tijdelijk dicht voor herstel, dan kun je het omzetverlies als bijkomende kosten opvoeren. Dat moet je wel onderbouwen. Heb je met schade of versterking te maken, dan krijg je via het Mkb-programma van de provincie gratis begeleiding van een consulent. Voor de zwaarst getroffen kleine ondernemers is er ook een investeringsregeling.

Vraag bij een pand in het aardbevingsgebied naar:

• alle besluiten van het IMG over fysieke schade en waardedaling, met de bedragen;
• schadeopnames en openstaande schademeldingen;
• of het gebouw in een versterkingstraject van de NCG zit, en zo ja in welke fase;
• wat er in het huurcontract staat als de zaak dicht moet voor herstel of versterking.

Een versterking kan betekenen dat je zaak maanden dicht moet. Dat raakt je omzet, je personeel en je financiering. Bespreek het daarom met je bank voordat je tekent, en neem een voorbehoud op voor het geval de stukken iets anders laten zien dan de verkoper heeft verteld.

Exploitatie of vastgoed: twee soorten aanbod

In het Groningse aanbod zie je twee vormen naast elkaar. Bij de eerste koop je de exploitatie en huur je het pand. Een voorbeeld uit het aanbod van november 2026: een bar in de Peperstraat met een vraagprijs van 225.000 euro voor de bedrijfsexploitatie en een huurprijs van 31.749 euro per jaar. Bij de tweede koop je het pand, zoals een horecapand in Zuidhorn voor 450.000 euro kosten koper.

Koop je alleen de exploitatie, dan betaal je voor de goodwill, de inventaris en het recht om het huurcontract over te nemen. De verhuurder moet daarmee instemmen. Controleer dus of het huurcontract overdraagbaar is en hoe lang het nog loopt. Gaat het om een café, kijk dan ook of er een afnameverplichting bij een brouwerij aan vastzit. Hoe zo'n contract je marge drukt, staat in onze blog over een café overnemen.

Over een bedrijfspand reken je in 2026 10,4 procent overdrachtsbelasting. Hoort er een bovenwoning bij, dan valt dat deel mogelijk onder een ander tarief. Laat de notaris dat uitrekenen. In het aardbevingsgebied komen daar de vragen over mijnbouwschade van hierboven bij. Een aankoopmakelaar voor horeca beoordeelt of de vraagprijs past bij de cijfers en de staat van het pand.

Welke stukken je opvraagt

Begin met onze algemene checklist voor een horeca-overname. Voor de gemeente Groningen vraag je daarnaast deze stukken op:

• De exploitatievergunning: op wiens naam, van welke datum, en met welke onderdelen (exploitatie, terras, veiligheidsplan). Is er geen vergunning, vraag dan waarom niet.
• De Alcoholwetvergunning met het aanhangsel waarop de leidinggevenden staan.
• Het veiligheidsplan en de goedkeuring daarvan, als de zaak boven de grens van 200 of 500 bezoekers zit.
• Brieven van de gemeente: waarschuwingen, voornemens tot sluiting, opgelegde voorschriften of een tijdelijk sluitingsuur.
• Een ontheffing voor sterke drank , als een cafetaria of snackbar die schenkt.
• Het IMG- en NCG-dossier van het pand: besluiten, opnames, versterkingsadvies.
• Een uittreksel uit het omgevingsplan waaruit blijkt welke horeca op het adres mag.

Laat de verkoper in de koopovereenkomst verklaren dat hij alle brieven en besluiten van de gemeente, het IMG en de NCG heeft overgelegd. Maak de koop ook afhankelijk van je vergunningen en je financiering. Weigert de gemeente een vergunning of financiert de bank niet, dan kun je zonder kosten van de koop af.

Veelgestelde vragen

Heb je in Groningen een exploitatievergunning nodig?

Ja. Volgens artikel 2:26 van de APVG is exploiteren zonder vergunning van de burgemeester verboden. Van 2018 tot 2025 mochten zaken zonder vergunning draaien. Sinds 2025 wordt weer gehandhaafd, al eist de gemeente bij zaken uit die periode alleen alsnog een vergunning als daar concrete aanleiding voor is. Neem je over, reken er dan op dat je zelf moet aanvragen. Uitzonderingen zijn er onder meer voor semihoreca, paracommerciële kantines en een bed and breakfast met maximaal twee kamers.

Kan ik verder met de vergunning van de verkoper?

Nee. Elke vergunning staat op naam van de houder (artikel 1:6), en een nieuwe ondernemer zonder eigen aanvraag is een reden om haar in te trekken. Verandert alleen de rechtsvorm en blijven de mensen dezelfde, of was de opvolger al nauw bij de zaak betrokken, dan mag de zaak volgens het handhavingsprotocol open blijven terwijl de aanvraag loopt. Dat geldt alleen als de zaak al alle vereiste vergunningen had.

Is er in Groningen een sluitingstijd voor cafés?

De APVG kent geen algemene sluitingstijd voor de zaak zelf. Het terras moet in de binnenstad om 02.00 uur dicht, in het kernuitgaansgebied om 03.00 uur, daarbuiten om 01.00 uur en aan het water om 23.00 uur. De burgemeester kan wel een bepaalde zaak voor maximaal twaalf maanden een sluitingsuur opleggen. Het omgevingsplan kan ook regels stellen aan het soort horeca op een adres. Andere gemeenten in de provincie hebben eigen sluitingstijden.

Krijg ik als koper een vergoeding voor waardedaling door aardbevingen?

Nee. De regeling waardedaling niet-woningen van het IMG is er alleen voor wie op 16 augustus 2012 eigenaar was, en de vergoeding is eenmalig. Schade die na jouw aankoop ontstaat, kun je wel bij het IMG melden. Vraag de verkoper welke vergoedingen hij al heeft ontvangen.

Mag een snackbar in Groningen alcohol schenken?

Bier en wijn mag je schenken met een Alcoholwetvergunning. Sterke drank schenken is volgens artikel 2:28 verboden in een zaak die vooral broodjes, patat en kroketten verkoopt, tenzij de burgemeester ontheffing geeft.

Hoe lang duurt het voordat ik mijn vergunning heb?

De beslistermijn is acht weken, en de gemeente kan die één keer met acht weken verlengen. Dien je aanvraag met alle bijlagen daarom in zodra je de koopovereenkomst hebt getekend, en spreek een overdrachtsdatum af die daarna valt.

Persoonlijk advies

Twijfel je over een zaak in Groningen, de vergunningen of het dossier van het pand? We lezen de stukken met je door, rekenen de cijfers na en bereiden de gesprekken met de gemeente en je bank voor. Plan een gesprek met een van onze adviseurs voordat je biedt.

Bronnen

• Exploitatievergunning, veiligheidsplan, terras, sterke drank, glas en blik, tijdelijke sluiting, beslistermijn, persoonlijk karakter. Bron: Algemene Plaatselijke Verordening Groningen 2021, artikelen 1:2, 1:6, 2:25 tot en met 2:28, 2:32, 2:34, 2:38 (geldend sinds 24-12-2025).
• Exploiteren zonder vergunning 2018-2025, handhavingsstappen, uitzonderingen bij opvolging, extra veiligheidseisen. Bron: Handhavingsprotocol horeca gemeente Groningen 2025, CVDR727104 (geldend sinds 22-11-2024).
• Eén aanvraagformulier met bijlage leidinggevenden. Bron: gemeente Groningen, aanvraag horecavergunning.
• Groningen een van de weinige steden zonder sluitingstijden; burgemeester wil sluitingstijden meenemen in onderzoek. Bron: GIC (2025).
• Motie om sluitingstijden buiten het onderzoek te houden verworpen, 15 voor en 29 tegen. Bron: besluitenlijst gemeenteraad Groningen, 29 januari 2025, en OOG (januari 2025).
• Maatregelen collectieve ontzegging, deurbeleid, horecatoezichthouder. Bron: Actieplan Veilig Uitgaan, gemeente Groningen, november 2025.
• Terrastijden en kwaliteitsregels binnenstad. Bron: Beleidsregels horecaterrassen gemeente Groningen 2024, Gemeenteblad 2024, nr. 124115.
• Waardedaling niet-woningen: maximaal 12% van de WOZ-waarde, eigenaar op 16-08-2012, eenmalig, geen waardedaling bij WOZ van 50.000 euro of minder en vanaf 3 miljoen euro. Bron: Instituut Mijnbouwschade Groningen en KHN.
• Vermogensschade ondernemers en Mkb-programma. Bron: Ministerie van BZK, brief aan de Eerste Kamer (2025), provincie Groningen, veelgestelde vragen investeringsregeling, en Nij Begun, Mkb-programma (2025).
• Voorbeelden uit het aanbod (Peperstraat, Zuidhorn). Bron: VDW Horecamakelaars, aanbod Groningen, bekeken 12-11-2026.
• Overdrachtsbelasting niet-woning 10,4% in 2026. Bron: Belastingdienst.